Kalp Delikleri

Normal bir kalp dört odacıktan oluşmaktadır. Kalbin altında iki karıncık (ventrikül) ve üstünde iki kulakçık (atriyum) vardır. Karıncıklar arasında delik olduğu duruma VSD (ventriküler septal defekt), kulakçıklar arasında delik olduğu duruma ASD (atriyal septal defekt) ve her iki karıncık ve kulakçık arasında, kalbin ortasının delik olduğu duruma AVSD (atriyo ventriküler septal defekt, endokardiyal yastık defekti) denilmektedir.

Kalpten çıkan akciğer atardamarı (pulmoner arter) ve şah damarı (aort) arasında anne karnında iken normalde olan köprü damarının doğum sonrası devam etmesi durumuna PDA (patent duktus arteriyozus) denilmektedir.

Bu tip kalp deliklerinde veya açıklıklarında kalp odacıkları ve kalpten çıkan damarlar arasında oksijenden zengin temiz kan ile oksijen oranı düşük kirli kan karışmaktadır.

Sonuç olarak bu tip hastalıklarda deliğin boyutunun küçük olduğu durumlarda bebeklerde hiçbir belirti olmazken deliğin boyutunun büyük olduğu durumlarda bebeklerde zaman zaman morluk olsa da daha çok kalp yetmezliği belirtileri olan sık nefes alıp-verme, emerken çabuk yorulma, yetersiz kilo alımı, aşırı terleme, sık sık solunum yolu enfeksiyonu geçirme gibi belirti ve bulgular görülmektedir.

Kalp Kapak Hastalıkları

En sık karşılaştığımız kalp kapak darlığı pulmoner stenozdur (Pulmoner kapak darlığı-PS).  Pulmoner Stenoz, kalbin sağ karıncığından (ventrikülden) çıkan akciğer atardamarının (pulmoner arter) kapağındaki yapısal bozukluk sonucu ortaya çıkan darlıktır.

Diğer bir kalp kapak darlığı ise Aort Stenozudur (Aortik kapak darlığı-AS). Aort Stenozu, kalbin sol karıncığından (ventrikülden) çıkan şah damarının (aort) kapağındaki yapısal bozukluk sonucu ortaya çıkan darlıktır. Aort stenozuna sıklıkla aort kapağının iki yapraklı olduğu -normal aort kapağı üç yapraklıdır- biküspit aort kapağı (BAV) eşlik etmektedir.

Kalpten çıkan vücuda kan götüren şah damarında (aort damarında) olan darlığa ise Aort Koarktasyonu denilmektedir.

Kalp kapak veya damar darlığında kalp daha kuvvetli kasıldığı için zamanla kalp kasında kalınlaşma ve kalpte büyüme ortaya çıkmaktadır. Kritik, önemli darlıklarda doğumdan kısa süre sonra acil cerrahi operasyon veya acil kalp anjiosu (kateter anjiografi-balon valvüloplasti) gerekebilmektedir.

Siyanotik (Morluğa Neden Olan) Doğumsal Kalp Hastalıkları

Morluğu neden olan (siyanotik) en sık doğumsal kalp hastalığı Fallot Tetralojisi (TOF) dir. Fallot Tetralojisi’nde dört adet doğuştan kalp hastalığı bir aradadır. Bunlar kalbin karıcıkları (ventrikül) arasındaki duvarda delik (VSD), kalbin sağ karıncığı (ventrikül) ile akciğer atardamarı (pulmoner arter) arasında darlık, şah damarının (aort) çıkış bölgesinin sağa kayması (ata binen aort) ve kalbin sağ ventrikül duvarlarının kalınlaşmasıdır.

Siyanotik doğumsal kalp hastalıkları içinde sık görülen bir diğer hastalık ise Büyük Arterlerin Transpozisyonu (TGA)’dur. Büyük Arterlerin Transpozisyonu’nda normal kalpten farklı olarak kalbin ventriküllerinden çıkan büyük atardamarlar yer değiştirerek ters ventrikülden çıkmaktadır.

Total anormal pulmoner venöz dönüş anomalisi (TAPVD)’nde kalbe akciğerlerden temiz kan getiren 4 adet toplardamarın (pulmoner ven) normalde getirmesi gereken kalbin sol kulakçığı yerine kalbin farklı bölümlerine sağ kulakçığına getirmesi durumu söz konusudur.

Çift çıkışlı sağ ventrikül (DORV), triküspit atrezisi, pulmoner atrezi, hipoplastik sol kalp sendromu (HLHS) siyanotik kalp hastalıklarına örnektir.

Edinsel Kalp Hastalıkları

Çocuklarda en sık görülen edinsel yani sonradan kazanılan kalp hastalıkları Akut Romatizmal Ateş (ARA) ve Kawasaki hastalığıdır.

Akut Romatizmal Ateş’e bağlı romatizmal kalp hastalığı, halk arasında ‘beta mikrobu’ olarak bilinen streptokok bakterilerinin neden olduğu boğaz enfeksiyonu sonrası görülmektedir. Akut romatizmal ateş (ARA) en sık 5-15 yaş arası çocukları etkilemektedir. Akut romatizmal ateşte eklemler, kalp, beyin, cilt ve cilt altı doku etkilenmekte olup kalpteki etkileri kalıcı olabilmektedir. Akut romatizmal ateş kalpte en sık kapakları etkileyerek kalp kapaklarında yetersizlik ve darlık yapabilmektedir.  Akut romatizmal ateş kalpte kapaklar dışında kalp zarını etkileyerek kalp zarında sıvı toplanmasına (perikardit, perikardiyal efüzyon) ve kalp kasını etkileyerek miyokardite (kalp kası iltihabı) neden olabilmektedir.

Çocukluk döneminde sık görülen bir diğer edinsel kalp hastalığı ise Kawasaki hastalığı (Kawasaki sendromu) veya mukokutanöz lenf nodu sendromudur. Kawasaki hastalığının kesin sebebi bilinmemektedir. Muhtemelen vücudun bağışıklık sistemini tetikleyen daha çok viral enfeksiyonlar sonrası ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Çocukluk döneminde sık görülen bir diğer edinsel kalp hastalığı ise Kawasaki hastalığı (Kawasaki sendromu) veya mukokutanöz lenf nodu sendromudur. Kawasaki hastalığının kesin sebebi bilinmemektedir. Muhtemelen vücudun bağışıklık sistemini tetikleyen daha çok viral enfeksiyonlar sonrası ortaya çıktığı düşünülmektedir.

Kawasaki hastalığı çocukluk çağında en sık 1-2 yaşlarında görülmekle birlikte 17 yaşına kadar her yaş grubunda görülebilmektedir. Kawasaki hastalığı kalbi besleyen damarlar olan koroner arterleri etkileyerek genişleme, dilatasyon ve anevrizma yapabilmekte nadir de olsa kalıcı etkiler bırakabilmektedir. 5 günden uzun süren ateş, vucütta kızarıklık, döküntü, dudaklarda kırmızılık ve çatlaklar, çilek dili, gözlerde kızarıklık ve boyun lenf bezi şişliği olması durumunda Kawasaki hastalığı akla gelmelidir.

Kalp kası iltihabı olan miyokardit, kalp zarı iltihabı olan ve kalp zarında sıvı toplanması yapabilen perikardit, doğumsal kalp hastalığı olan çocuklarda daha sık görülen enfektif endokardit, kalp hası hastalıkları (kardiyomiyopatiler) olan hipertrofik kardiyomiyopati ve dilate kardiyomiyopati diğer edinsel kalp hastalıkları olarak sayılabilir.